Henri Spijkerman – Planeetpatronen

Iedere astroloog weet dat bij bet duiden van een horoskoop met àlle gegevens rekening gehouden moet worden.
Nooit mag men een uitspraak baseren op één geïsoleerd gegeven. De verschillende faktoren die elkaar soms schijnbaar tegenspreken, moeten worden afgewogen om tot verantwoorde interpretaties te komen. Toch is het duiden van een geboorteconstellatie meer dan een reeks manipulaties. Door optellen, aftrekken en vergelijken alleen ontstaat gean mensbeeld dat de werkelijkheid voldoende benadert. Om een waarheidsgetrouwe beschrijving van de horoskoopeigenaar te maken moet de astroloog de gevonden duidingselementen in een totaalbeeld plaatsen. Hij moet de gegevens struktureren.

Het begrip “struktuur” speelt bij veel astrologische scholen een belangrijke rol. Kort gezegd hebben we bij deze richtingen te maken met de “holistische benadering”, waarvan bet credo luidt: Het geheel van de horoskoop is meer dan de som van de afzonderlijke delen.
Begaafde, geschoolde astrologen zijn in staat uit de rudimentaire struktuur van een horoskoop al zinvolle informatie te halen. Door schrijvers als Jones, Jansky, Meier-Parm en Koch zijn deze rudimentaire strukturen bekend geworden als figurines, planeetpatronen of “planetary patterns”.

Wig of bundel

Sommige planeetpatronen of aspektconfiguraties waren al in de klassieke oudheid bekend en kregen bijzondere aandacht: de samenstand van vier of meer planeten in hetzelfde teken of huis, waarbij de onderlinge afstand niet groter mocht zijn dan 8° werd bij voorbeeld “stellium” genoemd. Zo’n stand zou duiden op geconcentreerde energie, talent en gevoel voor doel en richting. De eenzijdige gerichtheid van de planeten zou doorgaans een enorme kracht geven die andere belangrijke horoskoopinhouden zou overvleugelen. In negatieve zin zou de geborene gebrek aan objectiviteit ten toon kunnen spreiden omdat hij te zeer op zichzelf gericht is, enkel eigen doelen voor ogen heeft. Ook onevenwichtig gedrag zou uit een dergelijke stand voort kunnen spruiten.

Mussolini

Horoscoop Mussolini, Cirkels p 165

Een typerend voorbeeld is de horoskoop van Benito Mussolini, de leider van de Italiaanse fascisten en bondgenoot van Hitler. We zien achtereenvolgens Pluto, Saturnus, Maan en Mars in Tweelingen in huis 7. Marc Edmund Jones noemt dit type radix een wig of bundelomdat alle planeten binnen een zone van 120° gegroepeerd staan. Volgens Jones is bij zo’n constellatie de voorste planeet die tegen de richting van de huizen loopt zeer belangrijk. Jones spreekt van de “cutting planet”. In dit geval is dat Neptunus op cusp 7.

Wig cutting planet

Het vierkant met de nauwste orb noemt Jones de “trigger”; dit aspekt zou de achtergronden van de motivatie aanduiden. Bij Mussolini is dat het vierkant Mars-Uranus.

Kafka

De bundel symboliseert een zekere toegespitstheid van de energie op een bepaald gebied. Dat is het geval in de horoskoop van Franz Kafka. Ook hier is Neptunus cutting-planet. De trigger wordt gevormd door het vierkant tussen Uranus in Maagd en Venus in Tweelingen die ingeklemd staat tussen Mercurius en de Maan. Thomas Ring spreekt over een variatie op het opeenhopingstype: diverse zwak of helemaal niet verbonden conjuncties staan binnen een vrij kleine zone van de gehele horoskoop. Uitgezonderd Uranus staan bij Kafka alle planeten binnen 52° in vier conjuncties. Elk daarvan maakt een aspekt met Uranus als we de hoek van 105° tussen Saturnus en Uranus meetellen. Slechts Pluto maakt enkel contact met Saturnus en die conjunctie is de meest geïsoleerde en volgens Ring de oorzaak van de angst, de neiging dingen op de lange baan te schuiven en de aanklachten jegens zichzelf.

Horoscoop Kafka

Deze samenstand symboliseert tevens straf, oordeel en berechting, die de romanfiguren in het werk van Kafka boven bet hoofd hangen. Maar Kafka gaf aan deze angst meesterlijk vorm in zijn romans en verhalen. Het snijpunt Saturnus/Jupiter valt op de Maan: de psyche moet de strijd tussen deze negatieve gevoelens en een streven naar optimale uitdrukkingskracht verwerken. De uitweg uit dit dilemma vinden we in de conjunctie tussen Maan met Venus aan de ene en Mercurius aan de andere kant in het “literaire teken” Gemini.

Schaal

Staan de planeten over een zone van 180° tot 190° verspreid aan één kant van een oppositie, dan spreken Jones en Jansky over een schaal (bowl, hemi­sphere). De psychische energieën die door de planeten gesymboliseerd worden zouden zich volledig kunnen richten op de levensgebieden die in de huizen tot uitdrukking komen, maar gewoonlijk bestaat er bij geborene een neiging zich juist te richten op resultaten in de onbezette huizen. Ervaring zou hebben bewezen, dat vooral het huis en teken in oppositie met het centrum van de schaal een gevoelig punt is. De cutting-planet geeft in een schaal de energie aan die het meest wordt gebruikt voor de bevrediging van de behoeften. Mensen met een schaaltype als radix zouden relatief volhardender zijn in moeilijke situaties, maar ook een zekere eenzijdigheid vertonen.

Schaal, evt. T-square

Vaak vinden we binnen de schaal nog het beruchte T-square. Een markant voorbeeld vormt de geboortehoroskoop van de popmusicus Jimi Hendrix, wiens karakteristieke stijl van gitaarspelen grote invloed had op de popmnuziek van de jaren ‘70. In deze horoskoop is Uranus de cutting-planet. Als vernieuwer staat hij op de cusp van het huis van de creativiteit: Hendrix werd beschouwd als iemand die de popmuziek een heel nieuwe wending gaf.

Horoscoop Jimi Hendrix

Emmer

Bevindt zich in een radix é”én planeet buiten de schaal, dan wordt er wel gesproken over een emmer of trechter­vorm. De “buitenstaander” heet handle en is vaak het kanaal voor de energie van de schaal. Teken- en huispositie geven de soort energie aan, die wordt geuit en het levensgebied waarop voldoening gezocht wordt. Mensen met zo’n configuratie zouden zaken zonder omwegen benaderen, op de wijze die door de handle-planeet gesymboliseerd wordt. Is dit bij voorbeeld Mars, dan handelt de geborene spontaan, ondoordacht. Is het Saturnus, dan gaat hij eerder behoedzaam te werk. Radixhoroskopen van het type emmer duiden vaak aan, dat de bezitter ervan pragmatist is, in elk geval maakt de ‘emmer’ objektiever dan de ‘schaal’. De handle kan overigens ook uit twee planeten bestaan, die een zeer nauwe conjunctie vormen.

Emmer

De radix van Brigitte Bardot is een typisch voorbeeld. Uranus is de cutting-planet en dat zal weinigen verbazen. Maar Saturnus is de handle-planet! Weliswaar maakt Brigitte Bardot in films als “Et dieu cré”a la femme” of “La verité” geen erg saturnale indruk, maar uit een interview dat enige tijd geleden op de televisie te zien was, bleek dat zij privé beslist deze saturnale kant heeft, al kwam die in het zorgvuldig voor haar uitgestippelde imago niet naar voren.
In de horoskoop wordt deze uiterlijk onderdrukte Saturnusfunctie verklaard door de oppositie van Mars uit 8 en ”n inconjunct van Venus in Maagd in 9.

Brigitte Bardot

Waaier

De waaier vertoont wel overeenkomst met de emmer. Jansky voegde dit patroon toe aan de typen van Jones. Bij de waaier staan de meeste planeten verdeeld over een zone van slechts 120° Men zou ook kunnen zeggen dat de waaier een bundel met een handle is, die dan meer dan 60° verwijderd moet zijn van de bundel en een oppositie vormt met ten minste één van de planeten ult de bundel.
De persoon zou nu de handle-planet als een bron voor steun en verzorging gebruiken om zijn behoeften te bevredigen. De energie die door de handle-planet naar buiten komt is sterk toegespitst bij de waaier. De achtergrond is als het ware beperkt en er is eerder de neiging door te zetten.

Vlieger

Vaak vinden we bij de waaier een configuratie die bekend staat als “vlieger”. Stalin had zo’n vlieger in zijn radix.

Waaier en vliegerpatroon Stalin

Locomotief

Staan de planeten verdeeld over een zone van 240°, dan wordt gesproken over de “locomotief”, a.h.w. de tegenhanger van de bundel, want bij de locomotief blijft een zone van 120° vrij van planeten. Mensen met een locomotief in hun horoskoop zouden energiek zijn, gedreven en met een duidelijk doel voor ogen, dat ze koste wat kost willen bereiken. Het midden van de open zone verschaft nadere informatie over het doel in kwestie.

Locomotief met een grote driehoek

De cutting-planet is de motor, huis- en tekenpositie ervan geven de energie weer die de brandstof vormt om het gestelde doel te bereiken. De locomotief getuigt van doorzettingsvermogen en gaat vaak gepaard met een grote driehoek, een doorgaande verbinding van planeten die 120° van elkaar verwijderd zijn.

In de horoskoop van Henry Kissinger, de voormalige Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, vinden we een locomotief. Uranus in het tiende huis is de belangrijkste planeet: staat “in high focus”, de grote driehoek maken Uranus, Jupiter en Pluto. In zijn tijd stond Kissinger bekend om zijn diplomatieke werkwijze. Het snijpunt tussen de beide randplaneten Jupiter en Uranus ligt nabij cusp 8 in Steenbok, een indicatie voor politiek.

Horoscoop Kissinger

Ook bij J.W. von Goethe vinden we een locomotief. De cutting-planet bij hem was Neptunus en het snijpunt tussen Jupiter en Neptunus lag in Tweelingen in het achtste huis. Zijn grote succesroman “Die Leiden des jungen Werthers” veroorzaakte in Europa een golf van zelfmoorden.

Spat

Een volqend markant planeetpatroon is de “splash” of spat. De planeten. staan nu over de gehele horoskoop verspreid, maar er mogen niet meer dan twee planeten in hetzelfde huis staan en de open ruimte tussen planeten moet groter dan 60° zijn.

Geborenen met een dergelijke geboorteconstellatie heten objektief te zijn en benaderen de dingen universeel. Ze richten zich niet op één bepaald gebied ten koste van andere, maar hebben een brede belangstelling. De keerzijde van deze mentaliteit is de neiging de energie te versnipperen.

Bij het ideale spat-type zouden alle planeten onderling 36° van elkaar verwijderd staan en worden er twee pentagrammen gevormd. Maar in de praktijk is het spat-type ultermate zeldzaam, hoogstens treft men benaderingen ervan aan. Een cutting-planet komt vanzelfsprekend niet voor.

Groepen

Staan de planeten in een horoskoop in twee groepen met een minimale open ruimte van 60° aan beide kanten, dan spreken we over een zandloper of wip­wap.
Staan de planeten in drie groepen die ten minste 60° of twee huizen van elkaar verwijderd staan, dan heet dat een driepoot of statief.
Van alle opmerkelijke planeetpatronen komt de zandloper het meest voor. Hier zijn er twee cutting-planeten. Wie een zandloper in zijn radix heeft zou bijzonder in de mens geïnteresseerd zijn, zich gemakkelijk aanpassen en het best tot zijn recht komen in veranderlijke situaties.
De radix van Krishnamurti vorrnt een fraai voorbeeld met als cutting-planets Saturnus en Zon (9).
De driepoot in een radix zou erop wijzen dat we met een uniek en zelfverzekerd persoon te maken hebben: deze mensen staan met beide benen op de grond, zo stevig als een statief.
In het ideale geval staan er 3 groepen planeten met een maximale spreiding van 60° per groep in zulke horoskopen. Opposities mogen er niet in voorkomen.
Wordt één poot gevormd door ”n alleenstaande planeet, dan is dat de planeet in high-focus.
Jones gaat zover te beweren, dat mensen met een statief in hun radix een bepaalde mate van genialiteit bezitten. Nader onderzoek zal moeten aantonen, in hoeverre die bewering steekhoudend is.
In elk geval is de ‘driepoot’ een planeetpatroon, dat in het oog springt.

Zandloper

Zandloper

Literatuur

Henri Spijkerman was vele jaren bestuurslid van Stichting Arcturus. Daarnaast was hij redactioneel medewerker van het astrologisch kwartaalblad Spica.
Dit artikel verscheen eerder in het kwartaalblad Spica, Podium der hedendaagse astrologie, jaargang 11, nummer 3, oktober 1987.